Kripto para dünyasında en büyük risk fiyat düşüşü değil, tasarlanmış dolandırıcılıklardır. Bu yazıda en yaygın kripto dolandırıcılık türlerini tek tek ele alıyoruz. Amacımız kimseyi korkutmak değil; her tuzağın mekaniğini anlarsanız çoğunu daha ilk adımda fark eder, paranızı korursunuz. Kripto scam çeşitleri sürekli evrilir ama temel kalıplar aynı kalır: acele ettirme, garanti kâr vaadi ve cüzdanınıza doğrudan erişim isteği.
1. Rug Pull (Halı Çekme)
Geliştirici ekip yeni bir token çıkarır, likidite havuzuna para toplar, sonra bir anda tüm parayı çekip kaybolur. Token değeri saniyeler içinde sıfıra iner. Klasik belirtiler: kilitlenmemiş likidite, anonim ekip, kodun denetlenmemiş olması ve toplam arzın büyük kısmının birkaç cüzdanda toplanması.
- Likidite kilidi (lock) süresini ve miktarını kontrol edin.
- Tek bir cüzdanın arzın %20'sinden fazlasını tutması tehlike işaretidir.
- Bağımsız denetim (audit) raporu var mı, gerçekten o projeye mi ait bakın.
2. Sahte Airdrop
"Ücretsiz token kazandınız" mesajıyla sizi sahte bir siteye çeker, cüzdanınızı bağlatır ve imza attırarak varlıklarınızı boşaltır. Gerçek airdrop'lar hiçbir zaman özel anahtarınızı veya seed ifadenizi istemez ve genelde token talep etmek için "sınırsız harcama izni" imzası gerektirmez.
3. Phishing (Oltalama)
Gerçek borsaya veya cüzdana benzeyen sahte siteler, e-postalar ve reklamlar. Tek harf farkıyla yazılmış alan adları (ör. "binanсe" gibi) yaygındır. Girdiğiniz şifre ve doğrulama kodları anında saldırgana gider.
- Siteye her zaman kendiniz yazarak veya kayıtlı yer iminden girin, reklama tıklamayın.
- Adres çubuğundaki alan adını harf harf kontrol edin.
- Donanım cüzdanı ve iki faktörlü doğrulama (uygulama tabanlı) kullanın.
4. Honeypot (Bal Küpü)
Token'ı alabilirsiniz ama satamazsınız. Akıllı sözleşmeye gizlenmiş kod, yalnızca geliştiricinin satış yapmasına izin verir. Grafik sürekli yükseliyor gibi görünür çünkü kimse çıkamaz. Sözleşme kodunu okumadan alım yapmayın; honeypot tespit araçları ilk sinyali verir.
5. Pump and Dump (Şişir ve Boşalt)
Organize gruplar düşük hacimli bir coini koordineli alımlarla şişirir, sosyal medyada "roket" söylemi yayar. Fiyat tepe yapınca elebaşları satar, geç kalanlar zararla kalır. Aniden gelen "kaçırma" korkusu (FOMO) ve garanti kâr vaatleri bu tuzağın imzasıdır.
6. Sahte Borsa ve Sahte Platform
Cazip faiz oranları veya bonuslarla sizi çeken sahte borsalar, para yatırmanıza izin verir ama çekim taleplerini sürekli erteler. "Vergi ödeyin, sonra çekersiniz" derler; ödediğinizde daha fazlasını isterler. Lisans bilgisi, şirket adresi ve gerçek kullanıcı yorumları olmayan platformlardan uzak durun.
7. Yatırım Danışmanı / Romantik Güven Dolandırıcılığı
Uluslararası adıyla "pig butchering". Dolandırıcı haftalar boyunca arkadaşlık veya flört kurar, güven oluşturunca sizi sahte bir yatırım platformuna yönlendirir. Küçük kârlar çektirir, güveninizi pekiştirir, sonra büyük yatırımı yapınca ortadan kaybolur. Tanımadığınız kişilerin yatırım tavsiyesine asla uymayın.
8. Sahte Destek ve Taklit Hesaplar
Sosyal medyada ünlü isimlerin veya borsa destek ekibinin taklidi. Sorununuza "çözüm" bahanesiyle seed ifadenizi ister ya da "doğrulama" için para göndertirler. Hiçbir resmi destek ekibi seed ifadenizi veya özel anahtarınızı sormaz.
9. Ponzi ve Yüksek Getiri Vaatleri (HYIP)
"Günde %5 garanti" gibi vaatler matematiksel olarak sürdürülemez. Erken girenler, sonradan gelenlerin parasıyla ödenir; sistem yeni para akışı kesilince çöker. Garanti getiri kelimesini gördüğünüz an temkinli olun.
10. Taklit Token ve Sahte Sözleşme Adresleri
Popüler bir coinin adını ve logosunu birebir kopyalayan sahte token'lar. Doğru coin sandığınız şeyi değersiz bir kopya olarak alırsınız. Her zaman resmi sözleşme adresini projenin kendi kaynağından doğrulayın.
Kendinizi Nasıl Korursunuz?
Ortak savunma refleksleri şunlardır:
- Seed ifadenizi ve özel anahtarınızı hiçbir siteye, kişiye veya uygulamaya girmeyin.
- Acele ettiren, "sınırlı süre" diyen her teklife şüpheyle yaklaşın.
- Yeni bir coine girmeden önce ekip, likidite, sözleşme ve geliştirme geçmişini araştırın.
- Cüzdan bağlantısı ve imza izinlerini düzenli kontrol edip gereksizleri iptal edin.
Bu kontrolleri her coin için elle yapmak zaman alır. İşte tam bu noktada GALAXSI devreye girer: 17.000'den fazla coini delist riski, depeg, aşırı funding, ölü geliştirme ve bilinen sızıntı kalıpları gibi tehlike sinyalleri açısından tarar, her coin için kimlik, tarihçe ve altı soruluk bir SSS çıkarır. Size fiyat tahmini veya "kesin kazandırır" vaadi sunmaz; yalnızca tuzakları görünür kılar. Kripto scam çeşitlerine karşı ilk savunma hattınızı otomatikleştirmek için vekilo.app üzerinden ücretsiz deneyebilirsiniz.